Training met Historische Contexten – inhoudelijke vernieuwingen vanaf 2025

De katernen zijn inhoudelijk herzien in 2025 en sluiten aan bij de vanaf dan geldende syllabi. Er is geactualiseerd werkmateriaal toegevoegd en de opzet is verduidelijkt, zodat leerlingen beter zien hoe stof, vragen en vaardigheden samenhangen.

      

 

Kenmerkende Aspecten meer zichtbaar in het katern

De leerlingen hoeven vanaf 2025 voor het centraal examen de Kenmerkende Aspecten (KA’s) niet meer uit het hoofd te kennen. De KA’s worden als bijlage bij het examen gegeven. In het katern zijn bij elke paragraaf de KA’s afgedrukt. Bovendien is achterin een overzicht opgenomen van alle KA’s en toelichtingen. het 

klik voor vergroting

Hoofd- en deelvragen en bijbehorende KA’s voorafgaand aan paragrafen

Voorafgaand aan een of enkele paragrafen is in een groen kleurvlak de hoofd- en/of deelvraag vanuit de syllabus opgenomen waarover de paragrafen gaan. Daarbij zijn ook de KA’s uitgeschreven opgenomen. Zo krijgen de leerlingen een beter overzicht van de leerstof in relatie met de syllabus.

Werkmateriaal geactualiseerd

De recente examens hebben we geanalyseerd. Naast bestaande opgaven is bij elke Historische Context (HC) nieuw, aan recente examens gerelateerd werkmateriaal toegevoegd. Het werkmateriaal is daartoe bij elke HC met twee bladzijden uitgebreid.

De opgaven zijn verdeeld in drie blokken: Historisch redeneren, Tijdvak-overschrijdende en vergelijkende opdrachten, Kennis toepassen en inzicht tonen. Bij alle vragen uit het eerste blok is de betreffende vaardigheid erbij vermeld. Deze indeling in drie blokken is afgeleid uit analyses van de centrale examens. De leerlingen krijgen daardoor een goed inzicht in de soorten vragen die hen op het centrale examen te wachten staan. Bovendien wordt het de leerlingen duidelijk dat er voor het examen veel uit het hoofd moet worden geleerd, maar dat er ook vragen zijn waarvoor training in historische vaardigheden van fors belang is.

Inkorting en beperking van het Historisch Overzicht tot de kern voor havo

Het Historisch Overzicht van de drie HC’s is vergeleken met de vorige druk aanzienlijk ingekort, zo’n 20%. Die ruimte is ten goede gekomen aan nieuw aanvullend werkmateriaal.

Daarbij zijn de volgende verbeteringen aangebracht:

  • De syllabus concreter en zichtbaarder uitgewerkt;
  • De KA’s zijn opgenomen in de groene kleurvlakken en bij de paragrafen zelf;
  • De leerstof is meer beperkt tot de kern van de HC.
Begrippen zijn waar nodig herschreven

Uitgebreid beschreven begrippen zijn nu gesplitst in een leerbaar en een toelichtend deel. Die toelichting is in blauw onderscheiden van het kernbegrip.

Uit het examenprogramma

Achterin het katern is de volledige tekst van de syllabus opgenomen met de KA’s. Tevens zijn er vaardighedenoverzichten, en pagina's met historisch redeneren en chronologieën per Historische Context beschikbaar.

  • Historisch denken en redeneren
  • Oriëntatiekennis – Kenmerkende Aspecten
  • Historische Contexten

Zie voor een volledig overzicht van de opbouw en inhoud Opzet van de examenkaternen.

Test

Inleidend hoofdstuk gericht op het gehele examen

Toelichting op:

  • de Kenmerkende Aspecten en de Historische Contexten;
  • de traditionele westerse periodisering en de Tien Tijdvakken;
  • ‘Historisch denken en redeneren’ (Domein A), voorzien van voorbeeldvragen uit centrale examens van de afgelopen jaren en uit leerstof voor het schoolexamen.

klik om te vergroten

Historisch overzicht: grondig gestructureerd en verlevendigd in rubrieken
  • gebaseerd op de voorgeschreven Historische Contexten;
  • met Basisvragen die de Historische Contexten dekken;
  • grondig gestructureerd met het oog op de leerbaarheid;
  • met rubrieken waarin belangrijke onderwerpen uit de Historische Contexten worden uitgediept of aangevuld;
  • voorzien van essentiële en originele illustraties die via digibord bijvoorbeeld tot leven kunnen worden gewekt (filmbeelden) of vergroot nader kunnen worden geanalyseerd.
Grote en gevarieerde aandacht voor chronologie, kaarten, personen en begrippen
  • de chronologie: tijdbalken in het katern en tijdbalkopdrachten op de website;
  • achterin het katern is per Historische Context een uitgeschreven chronologie opgenomen;
  • historische kaarten ter inleiding van elk hoofdstuk over een Historische Context;
  • portretten en korte biografieën van alle voorgeschreven en andere belangrijke personen;
  • begrippen en toelichtingen op kernbegrippen.
Werkmateriaal geëxpliciteerd en op het examen afgesteld
  • gebaseerd op de in Domein A ‘Historisch denken en redeneren’ nieuw omschreven negentien vaardigheden (bij elke opdracht vermeld);
  • gecombineerd met de inhoud van de Historische Contexten; naar vorm en inhoud afgestemd op het soort vragen dat op het nieuwe centrale examen verwacht kan worden;
  • deels gebaseerd op uitzendingen van Andere Tijden.
Samenvatting: Vragenkapstokken en Schema’s

Voor de verwerking van de oriëntatiekennis zijn naast de Basisvragen ook Vragenkapstokken (PDF en Powerpoint) en samenvattende Schema’s (Powerpoint) ontwikkeld.

Klik hier voor meer informatie en voorbeelden.

Voor docenten
  • Vragenkapstokken en Schema’s in PDF en Powerpoint;
  • antwoorden op het werkmateriaal;
  • voorbeeld-examens.
Digibordpakket

Door docenten kan het gehele katern op digibord worden getoond. Het pakket biedt een gevarieerde mix van activiteiten om te illustreren, te onderzoeken of ter discussie te stellen.

  • vergrotingen van beeldbronnen in het katern;
  • aanvullende beeld-, film-, geluids- en tekstbronnen;
  • aanvullende opdrachten;
  • antwoorden kunnen groot worden getoond.

Klik hier voor meer informatie en de demo

Pontiac-Oorlog (1763-1766)

De Pontiac Oorlog (1763-1766) eindigt onbeslist en draagt bij tot de Onafhankelijkheidsoorlog Zeven Indiaanse volken (nations) die leefden in het gebied onder de grote meren (nu Illinois en Ohio) begonnen onder leiding van Pontiac in 1763 een oorlog tegen de Engelsen. Traditioneel werd de naar Pontiac genoemde oorlog beschreven als een nederlaag voorde Indianen. Maar tegenwoordig wordt de afloop van de oorlog gezien als een ‘gelijkspel’. De Indianen slaagden er niet in de Britten te verdrijven, maar de Britten lukte het ook niet het grondgebied van de Indianen te veroveren. Een andere belangrijke uitkomst van de Pontiac Oorlog was dat beide zijden tot het inzicht kwamen dat er te grote verschillen waren tussen de kolonisten en de Indianen om met elkaar te kunnen samenleven.

In een Royal Proclamation (1763) verbood de Britse regering de kolonisten Indiaans grondgebied te betreden. In de Proclamatie werd erkend dat de Indianen bepaalde rechten hadden op hun grondgebied.

Daarom wordt de Proclamatie ook wel de Indiaanse Bill of Rights genoemd. Pas in 1766 sloten Pontiac en de Engelsen vrede. De Britse kolonisten waren verontwaardigd over de Proclamatie. Deze deed in hun ogen geen recht aan de overwinning die was behaald in de Zevenjarige Oorlog met Frankrijk (blz.25). De hierdoor bij de kolonisten ontstane wrok ondermijnde de band met het koloniale moederland en droeg bij aan het uitbreken van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog. Ook aan Britse kant groeide de ergernis. De Britten verweten de kolonisten dat ze financieel te weinig hadden bijgedragen aan de oorlog en te weinig bereid waren gebleken zichzelf te verdedigen. Tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog zouden de Indianen opnieuw veel grondgebied verliezen.

 

Vrouwenemancipatie - prentbriefkaarten

Vanaf eind 19de eeuw maakten de meeste mannen in westerse landen waarin het feminisme opkwam, zich veel zorgen over de toekomst, of was het vooral hun toekomst? Nu is er internet, toen werd vooral de pers en de prentbriefkaart gebruikt om zich te verweren.

      

      

      

 

Stoomschip Nemesis

Het stoomschip Nemesis (geheel rechts op de afbeelding) was het eerste Britse oorlogsschip van staal. Het schip maakte bij gunstige wind gebruik van zeilen. Het was veel wendbaarder dan de Chinese jonken (zeilschepen) en het kon door een diepgang van maar anderhalve meter ook in ondiepe wateren opereren. Het schip schakelde in 1841 alle Chinese oorlogsjonken uit die de stad Nanking verdedigden. Op deze afbeelding uit 1843 van de Britse kunstenaar Edward Duncan heeft de Nemesis één van de Chinese jonken bij Nanking uitgeschakeld.

 

Wikipedia:Destroying_Chinese_war_junks,_by_E._Duncan_%281843%29.jpg