Training met Historische Contexten – inhoudelijke vernieuwingen vanaf 2025
De katernen zijn inhoudelijk herzien in 2025 en sluiten aan bij de vanaf dan geldende syllabi. Er is geactualiseerd werkmateriaal toegevoegd en de opzet is verduidelijkt, zodat leerlingen beter zien hoe stof, vragen en vaardigheden samenhangen.
Kenmerkende Aspecten meer zichtbaar in het katern
De leerlingen hoeven vanaf 2025 voor het centraal examen de Kenmerkende Aspecten (KA’s) niet meer uit het hoofd te kennen. De KA’s worden als bijlage bij het examen gegeven. In het katern zijn bij elke paragraaf de KA’s afgedrukt. Bovendien is achterin een overzicht opgenomen van alle KA’s en toelichtingen. het
Hoofd- en deelvragen en bijbehorende KA’s voorafgaand aan paragrafen
Voorafgaand aan een of enkele paragrafen is in een groen kleurvlak de hoofd- en/of deelvraag vanuit de syllabus opgenomen waarover de paragrafen gaan. Daarbij zijn ook de KA’s uitgeschreven opgenomen. Zo krijgen de leerlingen een beter overzicht van de leerstof in relatie met de syllabus.
Werkmateriaal geactualiseerd
De recente examens hebben we geanalyseerd. Naast bestaande opgaven is bij elke Historische Context (HC) nieuw, aan recente examens gerelateerd werkmateriaal toegevoegd. Het werkmateriaal is daartoe bij elke HC met twee bladzijden uitgebreid.
De opgaven zijn verdeeld in drie blokken: Historisch redeneren, Tijdvak-overschrijdende en vergelijkende opdrachten, Kennis toepassen en inzicht tonen. Bij alle vragen uit het eerste blok is de betreffende vaardigheid erbij vermeld. Deze indeling in drie blokken is afgeleid uit analyses van de centrale examens. De leerlingen krijgen daardoor een goed inzicht in de soorten vragen die hen op het centrale examen te wachten staan. Bovendien wordt het de leerlingen duidelijk dat er voor het examen veel uit het hoofd moet worden geleerd, maar dat er ook vragen zijn waarvoor training in historische vaardigheden van fors belang is.
Inkorting en beperking van het Historisch Overzicht tot de kern voor havo
Het Historisch Overzicht van de drie HC’s is vergeleken met de vorige druk aanzienlijk ingekort, zo’n 20%. Die ruimte is ten goede gekomen aan nieuw aanvullend werkmateriaal.
Daarbij zijn de volgende verbeteringen aangebracht:
- De syllabus concreter en zichtbaarder uitgewerkt;
- De KA’s zijn opgenomen in de groene kleurvlakken en bij de paragrafen zelf;
- De leerstof is meer beperkt tot de kern van de HC.
Begrippen zijn waar nodig herschreven
Uitgebreid beschreven begrippen zijn nu gesplitst in een leerbaar en een toelichtend deel. Die toelichting is in blauw onderscheiden van het kernbegrip.
Uit het examenprogramma
Achterin het katern is de volledige tekst van de syllabus opgenomen met de KA’s. Tevens zijn er vaardighedenoverzichten, en pagina's met historisch redeneren en chronologieën per Historische Context beschikbaar.
- Historisch denken en redeneren
- Oriëntatiekennis – Kenmerkende Aspecten
- Historische Contexten
Zie voor een volledig overzicht van de opbouw en inhoud Opzet van de examenkaternen.





De Pontiac Oorlog (1763-1766) eindigt onbeslist en draagt bij tot de Onafhankelijkheidsoorlog Zeven Indiaanse volken (nations) die leefden in het gebied onder de grote meren (nu Illinois en Ohio) begonnen onder leiding van Pontiac in 1763 een oorlog tegen de Engelsen. Traditioneel werd de naar Pontiac genoemde oorlog beschreven als een nederlaag voorde Indianen. Maar tegenwoordig wordt de afloop van de oorlog gezien als een ‘gelijkspel’. De Indianen slaagden er niet in de Britten te verdrijven, maar de Britten lukte het ook niet het grondgebied van de Indianen te veroveren. Een andere belangrijke uitkomst van de Pontiac Oorlog was dat beide zijden tot het inzicht kwamen dat er te grote verschillen waren tussen de kolonisten en de Indianen om met elkaar te kunnen samenleven.









